نور مصنوعی میزهای کاری باید دید کافی و یکنواخت برای انجام وظایف روزانه فراهم کند و در عین حال خیرگی، سایههای مزاحم و بازتاب روی نمایشگر را کاهش دهد. انتخاب چراغ فقط بر اساس توان مصرفی یا ظاهر آن تصمیم مناسبی نیست. نوع فعالیت، چیدمان میز، نور طبیعی، رنگ سطوح، ارتفاع سقف و مدت استفاده باید همزمان بررسی شوند. یک سیستم روشنایی خوب، نور عمومی فضا را با نور موضعی موردنیاز کاربر هماهنگ میکند.

۱. نوع کار و نیاز دیداری را مشخص کنید
کار با نمایشگر، مطالعه اسناد، طراحی دستی، بررسی نقشه یا انجام کارهای دقیق نیازهای دیداری یکسانی ندارند. ابتدا وظایف اصلی هر ایستگاه کاری را مشخص کنید. در میزهایی که کاربر ساعتهای طولانی با رایانه کار میکند، کنترل بازتاب و خیرگی اهمیت زیادی دارد. در میزهای مطالعه یا بررسی اسناد، نور کافی روی سطح کار و توزیع مناسب روشنایی اهمیت بیشتری پیدا میکند. انتخاب چراغ باید متناسب با وظیفه باشد، نه صرفاً براساس یک الگوی یکسان برای همه میزها.
۲. نور عمومی و موضعی را ترکیب کنید
نور عمومی سقفی باید روشنایی پایه فضا را تأمین کند، اما همیشه برای همه فعالیتها کافی نیست. چراغ رومیزی یا نور موضعی قابل تنظیم میتواند روشنایی سطح کار را افزایش دهد. در عین حال، اختلاف زیاد میان روشنایی میز و محیط اطراف ممکن است باعث خستگی دیداری شود؛ بنابراین نور موضعی باید با نور عمومی هماهنگ باشد. در محیطهای کاری چندنفره، زاویه چراغ شخصی نباید نور مزاحم به میز همکار یا صفحه نمایشگر دیگران بتاباند.
۳. خیرگی و بازتاب نمایشگر را کنترل کنید
موقعیت چراغ نسبت به مانیتور، پنجره و سطح میز اهمیت دارد. منبع نوری که مستقیماً در میدان دید کاربر قرار گیرد یا روی صفحه نمایش بازتاب ایجاد کند، میتواند خوانایی را کاهش دهد. در زمان جانمایی، موقعیت صندلی و نمایشگر را در حالت واقعی بررسی کنید. چراغهای دارای دیفیوزر یا کنترل مناسب زاویه تابش ممکن است به کاهش خیرگی کمک کنند؛ اما انتخاب نهایی باید با مشاهده و آزمون در محیط انجام شود.
۴. دمای رنگ و نمود رنگ را متناسب با فضا انتخاب کنید
دمای رنگ نور بر حس بصری محیط اثر میگذارد. نور گرم، خنثی و سرد هرکدام میتوانند در شرایط مختلف مناسب باشند؛ اما انتخاب به نوع فعالیت، نور طبیعی، رنگ دیوار و مبلمان و هویت بصری سازمان وابسته است. شاخص نمود رنگ نیز برای تشخیص درست رنگ اسناد، نمونهها و متریالها اهمیت دارد. در محیطهایی که بررسی رنگ یا طراحی دقیق انجام میشود، کیفیت نمود رنگ چراغ باید در مشخصات فنی بررسی شود.
۵. شدت روشنایی را با روش اندازهگیری کنترل کنید
روشنایی باید در سطح کار و نقاط مختلف میز بررسی شود. اعداد پیشنهادی استانداردها بسته به نوع فعالیت، کشور و مقررات محل پروژه متفاوتاند؛ بنابراین مقدار نهایی باید با استاندارد معتبر و شرایط محیط تطبیق داده شود. اندازهگیری در چند نقطه از سطح میز کمک میکند نقاط تاریک، لکههای روشن و اختلاف شدید روشنایی شناسایی شوند. بهجای افزودن چراغهای بیشتر، ممکن است تغییر محل چراغ یا استفاده از پخشکننده مناسب نتیجه بهتری داشته باشد.
۶. قابلیت تنظیم و کنترل مصرف انرژی
چراغ قابل تنظیم، دیمر، سنسور حضور و کنترل زونها میتوانند روشنایی را با ساعت کاری و میزان نور طبیعی هماهنگ کنند. در فضاهای بزرگ، کنترل گروهی چراغها باعث میشود بخشهای کماستفاده بیدلیل روشن نمانند. با این حال، سیستم کنترل باید برای کارکنان ساده باشد و نگهداری آن نیز هزینه و پیچیدگی نامتناسب ایجاد نکند. مشخصات منبع نور، طول عمر اعلامشده، قابلیت تعویض و شرایط ضمانت را از تأمینکننده دریافت کنید.
۷. پیش از اجرا نمونه روشنایی بسازید
در پروژههای اداری، پیش از سفارش انبوه چراغها یک ایستگاه کاری را بهصورت نمونه اجرا کنید. چراغ عمومی، چراغ موضعی، نمایشگر و پرده را در شرایط روز و شب آزمایش کنید. بازخورد کاربران درباره خیرگی، سایه، رنگ نور و راحتی کار ثبت شود. سپس نقشه روشنایی، مدارها، محل کلیدها و سناریوهای کنترل براساس نتیجه اصلاح شود. این آزمون بهویژه در اتاقهای عمیق یا فضاهای دارای پنجرههای بزرگ مفید است.
چکلیست انتخاب نور میز کار
- نوع فعالیت و مدت استفاده روزانه مشخص باشد.
- نور عمومی و موضعی در کنار هم ارزیابی شوند.
- خیرگی و بازتاب صفحه نمایش کنترل شود.
- دمای رنگ و نمود رنگ با نیاز محیط هماهنگ باشند.
- روشنایی سطح کار در چند نقطه اندازهگیری شود.
- کنترل نور و مصرف انرژی ساده و قابل نگهداری باشد.
- نمونه روشنایی پیش از اجرای کامل آزمایش شود.
در انتخاب چراغ، فقط به شار نوری یا توان درجشده روی بستهبندی اکتفا نکنید. توزیع نور، زاویه پخش، نوع دیفیوزر، محل نصب و بازتاب سطوح میتواند نتیجه نهایی را تغییر دهد. چراغ رومیزی مناسب باید امکان تنظیم جهت تابش را فراهم کند، اما پایه آن نباید فضای مفید سطح کار را بیش از حد اشغال کند. برای میزهای مشترک، چراغی انتخاب کنید که نور آن به صفحه همکار مجاور نتابد. در فضای باز اداری، امکان کنترل گروهی روشنایی، دسترسی برای تعویض و هماهنگی با نور روز میتواند در کاهش مصرف و هزینه نگهداری مؤثر باشد. تصمیم نهایی بهتر است پس از آزمایش نمونه در همان محیط و با نمایشگر و مبلمان واقعی گرفته شود.
برای برنامهریزی فضا، مقاله نور طبیعی در طراحی فضای اداری و طراحی مسیر حرکت کارکنان در دفتر را ببینید. صفحه دکوراسیون اداری سیمای دانش مهر نیز خدمات طراحی و اجرای فضای کار را معرفی میکند.

